एमएमआई- माओवादी केन्द्रभित्र हाल जनार्दन शर्मा निरन्तर पार्टी नेतृत्वविरुद्ध आगो ओकलिरहेका छन्। उनी नेतृत्वलाई अस्थिर बनाउन अनेक षड्यन्त्र र गुटगत गतिविधि अघि बढाउँदै आएका छन्, जसले पार्टीको एकता नै खतरामा पारेको छ। माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले जनार्दनको गतिविधिलाई पार्टीभित्रको अनुशासनविपरीत भएको भन्दै चेतावनी दिइसकेका छन्। कार्यकर्ताहरूले जनार्दनको कडा आलोचना गर्दै प्रचण्डकै नेतृत्वमा पार्टीलाई एकतावद्ध बनाइराख्नुपर्नेमा जोड दिइरहेका छन्। इतिहासले देखाएझैँ, जस्तोसुकै विघटन र षड्यन्त्र भए पनि प्रचण्ड नेतृत्व अन्तिम निर्णायक शक्ति हुने धारणा पार्टीभित्र बलियो बन्दै गएको छ।
जसरी पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको प्रयास असफल भई राजतन्त्र अन्त्यतिर पुग्यो, त्यसरी नै जनार्दन शर्माको माओवादी टुक्र्याउने योजना पनि अब अन्तिम चरणमा पुगेको देखिन्छ। कतिपय माओवादी नेताका अनुसार जनयुद्धको भावना र पार्टी एकताको मर्मलाई कुल्चिँदै उनी नेतृत्वविरुद्ध खुलेर षड्यन्त्र गर्दैछन्, जुन माओवादी आन्दोलनको आत्मामाथि आक्रमणजस्तै हो। नेतृत्व परिवर्तन होइन, नेतृत्व विनाश गर्ने उद्देश्य बोकेर हिँड्दा जनार्दन स्वयं जनताको नजरमा कमजोर बन्दै गएका छन्। पार्टीको गहिरो नसा भित्र गुटबन्दीको विष हाल्ने काम जनार्दनबाट भइरहेको भन्दै माओवादी कार्यकर्ता तहमै आक्रोश बढ्दो छ। माओवादी कार्यकर्ताका अनुसार अबको विकल्प भनेको प्रचण्ड नेतृत्वमा दृढ एकता कायम गर्दै जनार्दन प्रवृत्तिको निर्णायक अन्त्य गर्नु हो।
शर्माले पछिल्लो समय गुटबन्दी प्रवृत्तिमा गम्भीर रूपमा लिप्त भएको आरोप खेपिरहेका छन्। पार्टीभित्र आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न उनले निरन्तर रूपमा सानो सानो गुट निर्माण गर्दै आएका छन्, जसले संगठनलाई विभाजित र अस्थिर बनाउने काम गरिरहेको छ। प्रचण्ड नेतृत्वविरुद्ध रणनीतिक रूपमा खनिएकाले माओवादी केन्द्रमा विश्वासको वातावरण कमजोर हुँदै गएको देखिन्छ। पार्टी एकता र अनुशासनको सन्देश दिनुपर्ने बेलामा जनार्दनको यस्तो प्रवृत्तिले माओवादी आन्दोलनको मूल आत्मा नै कमजोर बनाउने खतरा निम्त्याएको छ। नेतृत्वको विकल्प खोज्ने नाममा संगठनलाई खण्डित बनाउने प्रयास अब सह्य नहुने स्पष्ट सन्देश कार्यकर्ता तहबाटै आउन थालेको छ।
शर्माले पछिल्ला दिनहरूमा प्रचण्ड नेतृत्वविरुद्ध नियोजित ढंगले षड्यन्त्र गर्दै पार्टीभित्र अविश्वासको गहिरो वातावरण सिर्जना गरेका छन्। उनले नेतृत्व परिवर्तनको बहानामा आन्तरिक असन्तोषलाई उक्साउने, भिन्न मतधारालाई संगठित गर्दै पार्टीलाई अस्थिर बनाउने काममा अग्रसरता देखाएका छन्। यस्तो गतिविधिले माओवादी केन्द्रभित्र अनुशासन, विश्वास र नेतृत्वप्रति सम्मानको संस्कृति खलबलिएको छ। पार्टीलाई समग्र रूपमा बलियो बनाउनुको सट्टा नेतृत्वलाई कमजोर बनाउने प्रयासले संगठनमा गम्भीर क्षति पुर्याउने चेतावनी विश्लेषकहरूले दिइरहेका छन्। प्रचण्डप्रतिको असहिष्णुता अब राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको सीमाभन्दा बाहिर गई पार्टी विघटनतर्फको संकेत बन्न थालेको छ।
कतिपय शिर्ष माओवादी नेताको भनाई अनुसार जनार्दन शर्मा जनयुद्धका आदर्श र सिद्धान्तबाट क्रमशः विचलित हुँदै व्यक्तिगत स्वार्थमा केन्द्रित राजनीतिमा रमाउन थालेका छन्। उनले जनताको मुक्तिका लागि लडिएको आन्दोलनको भावना बिर्सँदै संगठनभित्र स्वार्थ आधारित शक्ति सन्तुलन निर्माणमा समय खर्चिन थालेका छन्। जनयुद्धले स्थापित गरेको परिवर्तनको मर्मलाई पछाडि धकेल्दै उनले सत्ता, पद र प्रभुत्वको राजनीतिलाई प्राथमिकता दिएको स्पष्ट देखिन्छ। यस्तो प्रवृत्तिले जनयुद्धमा होमिएका हजारौँ कार्यकर्ताको भावना र त्यागप्रति अपमानजनक व्यवहार गरेको ठहर पार्टीभित्र बढ्दो छ। माओवादी आन्दोलनको आत्मा नै व्यक्तिवादको चपेटामा परिरहेको भन्दै कार्यकर्ता तहबाट उनको आलोचना तीव्र बन्दै गएको छ।
उनको राजनीतिक शैलीमा स्पष्ट देखिने कुरा हो—उनी अत्यधिक आत्मकेन्द्रित निर्णय प्रवृत्तिमा फसेका छन्। उनले पार्टीभित्र सामूहिक निर्णय प्रक्रियाको सम्मान नगरी आफ्नै सानो घेराको सल्लाहमा नीति तय गर्ने गरेको आरोप बारम्बार उठ्दै आएको छ। कार्यकर्ताहरूको सुझाव, भावना र सहभागितालाई बेवास्ता गर्दै, आफू नजिकका केही व्यक्तिहरूमै भर पर्नाले संगठनमा गहिरो असन्तोष फैलिएको छ। यस्तो अविश्वासपूर्ण वातावरणले कार्यकर्ताको मनोबल गिराएको छ र नेतृत्वप्रतिको आस्थामा दरार ल्याएको छ, जुन दीर्घकालीन रूपमा पार्टीका लागि विनाशकारी हुने संकेत देखिन थालेको छ।
त्यससँगै, जनार्दनले प्रत्यक्ष वा परोक्ष रूपमा पार्टी विभाजनको बाटो सजिलो बनाइरहेका छन् भन्ने धारणा अब खुल्ला रूपमा व्यक्त हुन थालेको छ। उनको राजनीतिक दृष्टिकोणमा अपरिपक्वता देखिन्छ, जहाँ राष्ट्रिय हित र जनताको एजेन्डा भन्दा व्यक्तिगत सन्तुष्टि र शक्ति प्राप्तिलाई प्राथमिकता दिइएको छ। यति मात्र होइन, उनको सार्वजनिक छवि पनि विगतका बिबाद, आत्ममुग्ध अभिव्यक्तिहरू र संगठनप्रतिको बेवास्ताका कारण कमजोर बनिरहेको छ। नेतृत्वको दाबी गरिरहँदा समेत संगठनात्मक रूपले पार्टीलाई समेट्ने, संयोजन गर्ने र एकताबद्ध राख्ने क्षमतामा उनी चुकेका छन्। जनमुखी कार्यक्रम वा वैकल्पिक विचारभन्दा उनले विरोध, असन्तुष्टि र षड्यन्त्रमा आधारित राजनीति रोज्नु नै उनको सीमितता र अविश्वसनीयताको मुख्य कारक बनेको छ।
राजनीतिक विश्लेषक शमिर गौतमका अनुसार जनार्दन शर्माको हालको विद्रोह कुनै क्रान्तिको रूपमा होइन, बरु प्रतिक्रान्तिको आलम्बका रूपमा देखिनु स्वाभाविक छ। यो विद्रोहले माओवादी केन्द्रले लामो समयदेखि अगाडि सारेको समाजवादको आधार मात्र कमजोर पार्दैन, बरु माओवादी आन्दोलनभित्र विखण्डनको बीउ रोपेर अन्य माओवादी घटकहरूसँग सम्भावित एकता प्रक्रियामा पनि गम्भीर अवरोध सिर्जना गर्छ। जनयुद्धको इतिहास, त्याग र उद्देश्यलाई पछाडि पार्दै सत्ता र स्वार्थको राजनीतिमा केन्द्रित यो कदमले माओवादी आन्दोलनभित्रको विचारधारात्मक अखण्डता नै धरापमा पार्ने सम्भावना प्रबल हुँदै गएको छ। यसरी व्यक्तिवाद र स्वार्थका आधारमा भएको विद्रोहले संगठनलाई बलियो बनाउने होइन, उल्टै विघटन र आत्मविनाशको दिशातर्फ डोहोर्याउनेछ, जसको मूल्य सम्पूर्ण वाम आन्दोलनले चुकाउनु पर्ने खतरा देखिएको छ।
(यो लेख प्रभाकर राजभण्डारीको निजी विचार हो)
